ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
1002
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
برآورد . چهل و ششم : نوّاب سلطان احمد ميرزا الملقب به عضد الدوله « 1 » از بطن والدهء معظمهء دو شاهزادهء فوق است و از فرط ملاحت و صباحت منظور انظار ارباب ذوق . در بدايت طفوليت از صاحبقران گردون توان به سبب حقارت جثه و لطف اندام ، موچولخان لقب يافت و از ظهور اين التفات به اعلى مدارج عزت شتافت . به ايالت ولايات كاشان و نطنز نامزد شد و نوّاب او در آن ولايت راتق و فاتق امور هر نيك و بد - انشاء الله الودود - اميد ترقيات در وجود مسعودش بوده و همت او خواهد بود . چهل و هفتم : نوّاب بهمن ميرزا الملقب به بهاء الدوله « 2 » از بطن مكرمه صندوقدار حرم محترم خازن الدوله العليه العاليه « 3 » است و به سببى چند كه وجدان ارباب معرفت را حالى است ، روزبهروز مورد الطاف و اعطاف متواليه . مدتى در ولايت سمنان حكمروا بود و از فرط عدالت و دادگسترى آن ولايت را قرين روضه رضوان نمود . در عهد خجسته مهد اين دولت عظمى نيز متدرجا بانى مبانى ايالت ولايات يزد و كاشان است و مقنّن قوانين معدلت و احسان . « 4 » چهل و هشتم : نوّاب سيف الله ميرزا « 5 » برادر صلبى و بطنى نوّاب بهمن ميرزاست و در طراوت رخسار و حلاوت گفتار بىمثل و همتا . همواره در ايّام ايالت برادر والاگهر در ولايت سمنان به سر مىبرد تا در عهد اين شوكت خداداد نيز از حكمرانى آن ولايت نام برآورد .
--> ( 1 ) . تولد : بيست و سوّم محرم 1239 ؛ وى صاحب كتاب تاريخ عضدى است و خود در اين كتاب مىنويسد كه به هنگام فوت فتحعلى شاه دو ساله بوده ، امّا سپهر در ناسخ التواريخ تولد او را به اشتباه نوزدهم ذىقعده 1234 ذكر مىكند . ( اكسير التواريخ ، ص 236 ) . ( 2 ) . تولد : 23 شوال 1226 ( اكسير التواريخ ، ص 223 ) . ( 3 ) . تذكره خاورى : « از بطن مكرم صندوقدار حرم محترم خازن الدوله العليه است » . ( 4 ) . تذكره خاورى ايالت يزد را ذكر نكرده است . اكسير التواريخ نيز يزد و كاشان را ذكر مىكند . ( 5 ) . تولد : چهارم رجب 1231 ( همان ، ص 225 ) .